монгол улсын төсвийн бүтэц, харьцуулсан судалгаа

Төсвийн бүтэц
Улс орны санхүүгийн байдал, төлбөрийн тэнцэл, төрийн удирдах байгууллагуудын үйл ажиллагааны зорилт, түүний хэрэгжилтэнд үнэлэлт дүгнэлт өгөхийн тулд төсвийн бүтэц ангиллыг зөв тодорхойлж, төсвийн үзүүлэлтүүдийг нэгтгэн бүлэглэх явдал зайлшгүй шаардлагатай болдог.
Түүнчлэн төрийн үйл ажиллагаа явуулах материаллаг үндэс болсон төсвийн үзүүлэлтүүд болон төрөөс явуулж буй санхүүгийн үйл ажиллагаануудыг системчлэн ангилах нь төсөв зохиох, хянах агаад түүний үр ашигтай зарцуулалт, гүйцэтгэлд чухал ач холбогдолтой. Төсвийн орлого зарлагын бүтцээр дамжуулах төрөөс нийгэм, эдийн засгийн хүрээнд тодорхой зохицуулалтыг хийж, улс орны эдийн засгийн тэнцвэржүүлэлтэнд нөлөөлж байдаг.
Янз бүрийн шатны төсвийн орлого ба зарлага, төсвийн алдагдлыг санхүүжүүлэх эх үүсвэрүүдийг үзүүлэлт тус бүрээр нь ангилан бүлэглэж, системчлэн харуулсныг төсвийн бүтэц гэнэ. Төсөв нь орлого, зарлага, алдагдлыг санхүүжүүлэх эх үүсвэр гэсэн үндсэн хэсгүүдээс бүрдэх бөгөөд манай улсын төсвийн бүтэц болон орлого, зарлагын дэлгэрэнгүй ангиллыг Засгийн газар тогтоож мөрдөнө. Монгол улсын төсвийн бүтцийг дараах байдлаар ерөнхийлөн авч үзье
Нийт орлого ба тусламжийн дүн
А. Урсгал орлого
1. Татварын орлого
2. Татварын бус орлого
Б. Хөрөнгийн орлого
В. Тусламжийн орлого
Нийт зарлага ба цэвэр зээлийн дүн
А. Урсгал зардал
1. Бараа үйлчилгээний зардал
2. Зээлийн үйлчилгээний төлбөр
3. Татаас ба урсгал шилжүүлэг
Б. Хөрөнгийн зардал
В. Эргэж төлөгдөх цэвэр зээл
Төсвийн тэнцэл: Нийт ашиг/Нийт алдагдал
Алдагдлын санхүүжүүлэх эх үүсвэр
1. Гадаад эх үүсвэр
2. Дотоод эх үүсвэр