Орлогын бүртгэл, ХАА-н бүртгэл, НББ-ийн өөрчлөлт алдаа, Орлогын татварын бүртгэл, Гадаад валютын бүртгэл /Лекц/, /word 19 хуудастай/
4.4 Орлогын бүртгэлтэй холбоотой нэмэлт асуудлууд
5.1 НББОУС 41 “Хөдөө аж ахуй” бүртгэл, тайлагнал
6.1 Нягтлан Бодох Бүртгэлийн өөрчлөлт ба алдааны шинжилгээ
7.1 Орлогын албан татварын бүртгэл
8.1 Гадаад валютаарх ажил гүйлгээний бүртгэл
Урт хугацаат гэрээт ажлын алдагдлыг бүртгэх асуудал:
Урт хугацаат гэрээт ажлын үед ирээдүйд тооцоолсон зардал нь өссөнөөс болж алдагдал хүлээж болно. Энэхүү алдагдал нь 2 төрлөөр үүснэ. Үүнд:
a. Ашигтай гэрээний тайлант хугацааны алдагдал
b. Ашиггүй гэрээний алдагдал
а. Ашигтай гэрээний тайлант хугацааны алдагдал.
Барилгын ажлын явцад гэрээний тооцоолсон нийт өртөг мэдэгдэхүйц хэмжээгээр өссөнөөс аж ахуйн нэгж нь тухайн тайлант хугацаанд алдагдал хүлээх боловч гэрээний эцсийн үр дүнд ашигтай байхаар бол ашигтай гэрээний тайлант үеийн алдагдал үүснэ. Энэ үед зөвхөн гүйцэтгэлийн хувийн жингийн аргын дагуу тооцоолсон өртгийн өсөлт нь өмнөх үеүүдэд уг ажлаар хүлээн зөвшөөрсөн илүүдэл ашгаар тайлант үеийн тохируулга хийдэг.
Жишээ нь: “А” компани 8,000,000 төгрөгийн тооцоолсон өртөгтэй 9,000,000 төгрөгийн гэрээний үнэтэй барилга барих ажлыг 2012 оны 1-р сард эхэлсэн. Энэхүү ажил нь 3 жил үргэлжлэх бөгөөд дараах мэдээлэл өгөгджээ.
Үзүүлэлт 2012 2013 2014
Тухайн хугацаа хүртэлх хуримтлагдсан зардал 2,000,000 5,832,000 8,900,000
Тооцоолсон гүйцээх зардал 6,000,000 2,937,924 -
Барилгын нэхэмжлэх 1,800,000 4,800,000 2,400,000
Нэхэмжлэлийн цуглуулалт 1,500,000 3,500,000 4,000,000

Тооцооллыг дараах байдлаар гүйцэтгэнэ.
2012 он:
Тухайн хугацаа хүртэлх зардал 2,000,000
Дуусгавар болгох зардал 6,000,000
Тооцоолсон нийт өртөг 8,000,000
ГХувь 2,000,000/8,000,000=25%
Хүлээн зөвшөөрөх орлого 9,000,000*25%=2,250,000
Тухайн онд гарсан зардал 2,000,000
Хүлээн зөвшөөрөх ашиг 250,000
2013 он
Тухайн хугацаа хүртэлх зардал 5,832,000
Дуусгавар болгох зардал 2,937,924
Тооцоолсон нийт өртөг 8,769,924
ГХЖ 5,832,000/8,769,924=66.5%
Хүлээн зөвшөөрөх орлого 9,000,000*66.5%-2,250,000=3,735,000
Тухайн онд гарсан зардал 5,832,000-2,000,000=3,832,000
Хүлээн зөвшөөрөх ашиг -97,000
Эндээс харахад 2013 онд зардал өссөнөөр алдагдал хүлээж байгаа боловч гэрээний нийт ашигт нөлөөлөж бүхэлд нь алдагдал үүсгэхгүй байна. Энэхүү 97,000 төгрөгийн алдагдал нь 2012 онд хүлээн зөвшөөрсөн нийт ашгийн хуримтлагдсан тохируулга юм.