Докторын ажилаас санаа авсан, нийт 11 хуудастай өндөр түвшинд бичигдсэн Эрдэм шинжилгээний ажил байна
ХУРААНГУЙ
Монголын татварын ерөнхий газар 2011-оноос Эрсдэлийн удирдлагын газрыг албан ёсоор байгуулан эрсдэлд суурилсан тогтолцоог хэрэгжүүлж байгаа бөгөөд эрсдэл удирдлгын газар удирдлага, бүтцээ сайжруулан боловсронгуй болгосоор 2014 оноос эхлэн эрсдлийг үнэлэх COSO загварыг сонгон авч одоо хүртэл ашиглаж байна. Гэвч СOSO загвар нь зарим талаар учир дутагдалтай байна. Тиймээс бид эрсдэлд суурилсан татварын тогтолцооны олон улсын туршлага, чиг хандлага, арга загварыг судалсны үндсэн дээр COSO загвараас арай боловсронгуй “Сонгон шалгах загвар”-ыг хэрэгжүүлэх санал дэвшүүлж байна /Ангилаар Сонгон Шалгах Загварыг Tax Control Risk Mitigation Module гэх ба цаашдаа TCRMM загвар гэх болно/. ТСRMM загварын СOSO загвараас ялгагдах гол онцлог нь эрсдлийг үнэлэх шалгуур үзүүлэлт болон шинжилгээ хийсэн мэдээллийн сан буюу боловсруулалт хийсэн мэдээллийн сан хэсгээрээ ялгаатай. Шинжилгээ хийсэн мэдээллийн сан нь /Fraud загвараар EViews программын үндсэн дээр/ санхүүгийн тайлангийн шинжилгээ, аж ахуйн нэгжийн хууль сахилтын түвшин, статистик, файлын сан, архив гэсэн 5 хэсэгээс бүрддэг. Санхүүгийн тайлангийн шинжилгээ нь эрсдлийг үнэлэх Монголчилсон Fraud загварын тусламжтайгаар ложит, пробит загварын үндсэн дээр тооцоолол хийж санхүүгийн тайлангийн алдаа, зөрчлийг илрүүлдэг бол хууль сахилтын түвшинг тогтоох аргачлал нь TCRMM загварын гадаад, дотоод болон боловсруулалт хийсэн мэдээллийн сангаар дамжуулан аж ахуйн нэгж байгууллагын хууль сахилтыг шинжлэн, оноо тооцож эрсдлийн зэрэглэл түвшинг тогтоож өгдөг. Эндээс TCRMM загвар нь COSO загвараас илүү ач холбогдолтой байна. Тиймээс бид энэхүү ажилдаа TCRMM загварыг хэрэгжүүлэх санал дэвшүүлж байна.